تدوین برنامه مدیریت استراتژیک جمعیت های گرگ (Canis lupus) در استان همدان با رویکرد کاهش تعارضات بین انسان و گرگ

نویسندگان مقاله :

محسن احمدی - محمد کابلی - جلیل ایمانی هرسینی - رسول خسروی شریف آبادی - مهدی الماسی

چکیده :

نیاز حیات وحش به زیستگاه جهت برآوردن نیازهای حیاتی (آب،‏ غذا،‏ پناه و مکان تولیدمثل) از یک سو و نیاز انسان به اراضی طبیعی بیشتر جهت توسعه فعالیت های کشاورزی،‏ صنعتی و مسکونی از سوی دیگر،‏ منجر به بروز تعارضاتی میان انسان و حیات وحش شده است. وقوع حملات متعدد گرگ به انسان و دام در استان همدان یکی از نمونه های بارز این تعارض بشمار می آید. برای رفع این تعارضات تدوین و اجرای برخی استراتژی های سازگار با شرایط اقتصادی-اجتماعی منطقه می‌تواند راه حل مؤثری برای مدیریت محیط زیستی منطقه تلقی گردد. در این پژوهش نقاط قوت و ضعف موجود در منطقه و نیز فرصت‌ها و تهدیداتی که گونه با آنها مواجه است و یا درآینده با آنها مواجه خواهد شد،‏ شناسایی و برای تدوین یک استراتژی مدیریتی کارآمد بکار گرفته شد. سپس ازطریق دسته بندی،‏ وزن گذاری و تجزیه و تحلیل عوامل ضعف و قوت و نیز فرصت و تهدید موجود،‏ با استفاده از ماتریس SWOT،‏ استراتژی های مناسب تدوین شد. در نهایت با استفاده از ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)‎ و با توجه به نتایج به دست آمده،‏ سه استراتژی اطلاع رسانی،‏ آگاه سازی و فرهنگسازی جوامع بومی،‏ حمایت از محیط بانان و نیز تجهیز پاسگاه های موجود و انجام گشت زنی های مداوم و پیگیر محیط بانان در سطح منطقه و نیز مشارکت اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان با سازمان های مربوطه به عنوان مهمترین استراتژی ها در جهت تهیه و تدوین طرح مدیریت اراضی استان،‏ پیشنهاد می‌شود.

منبع: نشریه محیط زیست طبیعی، مجله منابع طبیعی ایران، دوره 65 شماره 3 پااییز 1391صفحات 271 تا 281

دانلود اصل مقاله در ادامه مطلب

مقایسه تحلیلی ابزارهای اقتصادی برای حفاظت از محیط‌زیست و پیشنهادهایی برای عملیاتی کردن آنها در برنامه‌های توسعه کشور

فرزام پوراصغر سنگاچین

دانشجوی دوره دکتری برنامه‌ریزی محیط‌زیست دانشگاه تهران و

کارشناس محیط‌زیست مرکز ملی آمایش سرزمین معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، ایران

چکیده

نگاهی گذرا به وضعیت محیط‌زیست جهان مبین این واقعیت است‌که در چند دهه اخیر در نتیجه فعالیت‌های بشر، کره زمین متحمل صدمات جبران‌ناپذیری شده است. بی‌توجهی به ظرفیت‌های قابل تحمل محیط‌زیست، بهره‌برداری نامناسب از منابع طبیعی، آزمندی انسان برای بهره‌کشی از محیط‌زیست و در آخر بی‌توجهی به منطق علم اقتصاد در سیاستگزاری‌های بهره‌برداری از منابع طبیعی و محیط‌زیستی، شرایطی را پدید آورده است که همه جوامع به نوعی با معضلات محیط‌زیستی دست به گریبان شده‌اند. با بسط و گسترش معضلات محیط‌زیستی ناشی از فعالیت‌های بشر مشخص شده است که فعالیت‌های اقتصادی بدون توجه به محدودیت‌های محیط‌زیست نمی‌توانند ادامه پیدا کنند. به همین دلیل استفاده از سازوکارهای بازار و ابزارهای اقتصادی و همچنین قانون و مقررات برای استفاده عقلایی از مواهب محیط‌زیست در کانون توجه بسیاری از دولت‌های جهان قرار گرفته است.

بر این اساس در این مقاله ابتدا پیشینه و ضرورت ارزشگذاری و استفاده از سازوکارهای اقتصادی و قانونی برای حفاظت از محیط‌زیست مطرح شد است، سپس ضمن معرفی مهم ترین ابزارهای سیاستگزاری محیط‌زیست (ابزارهای قانونی و اقتصادی)، نقاط قوت و ضعف آنها بررسی شده است. در انتها و پس از جمع‌بندی، پیشنهادهایی برای استفاده از این سازوکارها در برنامه‌های توسعه کشور ارائه شده است. 

منبع : مجله محیط زیست و توسعه ، سال 1 شماره 1 ، بهار و تابستان 1389 ، صفحات 73 تا 90

این مقاله به صورت فایل word در اختیار شما قرار می گیرد . ولی یه شرط خیلی کوچولو داره.......

لینک دانلود در ادامه مطلب

پایش زیستی آلاینده های هوا (ازن و دی اکسید نیتروژن)

با استفاده از گلسنگ Lecanora muralis

محمد رضا خانی

مهناز واعظی

الهام قنادی

اسد عبدی

چکیده :

گلسنگ ها که نوعی پیکره گیاهی جلبک و قارچ هستند، قبل از دهه 1860 در اروپا به عنوان شاخص زیستی جهت تشخیص آلودگی هوا شناسایی شده اند. گلسنگ ها به آلاینده های هوا، به خصوص دی اکسید نیتروژن، ازن، فلوئور و فلزهای سنگین حساسیت نشان داده، بنابراین به عنوان یکی از زیست نشانگرهای آلودگی هوا مورد توجه قرار گرفته اند. در این پژوهش، بررسی تغییرات میزان کلروفیل گلسنگ Lecanora muralis به عنوان یکی از گلسنگ های فلور طبیعی ایران در تماس با غلظت های مختلف گازهای O3 و NO2 در پایش آلاینده های هوا مورد توجه بوده است. در مرحله اول انجام این تحقیق، گلسنگ Lecanora muralis درون کیسه های مخصوص و در تماس با گاز O3 در غلظت های 30، 100 و 200 ppb و گاز NO2 در غلظت های 60، 100 و 200 ppb قرار داده شده و به ترتیب بعد از یک و سه ساعت تماس به آزمایشگاه منتقل و کلروفیل آن ها (کلروفیل a، b، a + b و نسبت OD435/ OD415) از طریق غوطه ور ساختن 20 میلی گرم از وزن خالص گلسنگ در 10ml محلول DMSO استخراج گردید. در نمونه های در معرض تماس باO3 تخریب کلروفیل b همبستگی مثبت (P<0.05) نشان داد و تخریب کلروفیل در تماس با NO2 دارای همبستگی منفی در سطح معنی داری (P>0.05) مشاهده گردید. به عبارت دیگر گلسنگ Lecanora muralis به آلاینده ازن حساس بوده، در حالی که نسبت به آلاینده دی اکسید نیتروژن مقاوم می باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که می توان از گلسنگ Lecanora muralis به عنوان یک شاخص زیستی در پایش آلاینده های ازن و دی اکسید نیتروژن در هوای فضاهای شهری استفاده نمود.

کلید واژه: شاخص زیستی، گلسنگ، کلروفیل، دی اکسیدنیتروژن، ازن

منبع : نشریه محیط زیست طبیعی (منابع طبیعی ایران) تابستان 1391; 65(2):153-161.

دانلود متن کامل مقاله (فایل pdf) در ادامه مطلب....

مشاهده سایر مقالات این وب

از دیدگاه بهره برداران و کارشناسان

سید جعفر سید اخلاقی شال

ناصر انصاری

یوسف کلافی سعید

چکیده :

اگرچه عوامل موثر بر تخریب منابع طبیعی کم و بیش شناسایی و معرفی شده اند، اما این عوامل از منظر اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی، کمتر مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. بنابراین به نظر می رسد که قبل از هر اقدامی باید تخریب منابع طبیعی متوقف شود و برنامه ای برای قطع تخریب منابع طبیعی تنظیم در سطح «قطع تخریب منابع طبیعی» شود. در این پژوهش با استفاده از شیوه های اسنادی پیمایشی و کار ستادی با استفاده از ابزارهای مشاهده، مصاحبه و تکمیل پرسشنامه در استان اردبیل نتایج بدست آمده مورد بحث و نتیجه گیری قرار گرفته است. در سطح کل استان تعداد 10 منطقه نمونه با مساحتی معادل 122020 هکتار (حدود 10 درصد عرصه های منابع طبیعی استان) متشکل از 68 سکونتگاه روستایی و عشایری و 273 خانوار نمونه تعیین و انتخاب گردید. نتایج نشان داد که در مجموع 19 عامل اصلی در قالب سه گروه عوامل مربوط به دام و دامداری، عوامل مربوط به قطع و برداشت و عوامل مربوط به تغییر کاربری و طرحها در تخریب منابع طبیعی استان موثر بوده اند. از جمع بندی نظرات بهره برداران و کارشناسان مشخص شد که گروه عوامل دام و دامداری 45.9 درصد، گروه قطع و برداشت 20.6 درصد و گروه تغییر کاربریها و طرحها 33.5 درصد در تخریب عرصه های منابع طبیعی موثر بوده اند. در این بررسی تعیین سهم عوامل تخریب به تفکیک نواحی رویشی، نتایج قابل اتکایی را برای برنامه ریزان استانی منابع طبیعی ارائه داده است.

کلید واژه: اجتماعی- اقتصادی، عوامل تخریب منابع طبیعی، نواحی رویشی، شاخص تخریب، استان اردبیل

منبع : نشریه تحقیقات مرتع و بیابان ایران - بهار 1391; 19(1 (پیاپی 46)):133-148

دانلود متن کامل مقاله در ادامه مطلب

مشاهده سایر مقالات این وب

ارایه مدل بهینه توسعه یکپارچه شهری در استان تهران

صبا رضا سلطانی

سید مسعود منوری

عبدالرسول سلمان ماهینی

علی اصغر آل شیخ

توسعه شهری لگام گسیخته اثرات سوئی را بر ساختار طبیعت و منابع طبیعی وارد می سازد و منجر به پیامدهای منفی اقتصادی-اجتماعی و اکولوژیکی می گردد. لذا،‏ مطالعات جامعی جهت پشتیبانی مدیریت توسعه شهری در سطح جهان و بالاخص کشورهای در حال توسعه مورد نیاز است. در ایران نیز همچون سایر کشورهای در حال توسعه،‏ شهرگرایی و توسعه شهری روند رو به رشدی دارد. در کانون این تغییرات،‏ استان تهران قرار دارد که به دلیل تمرکز امکانات و تسهیلات،‏ شاهد مهاجرت های غیر اصولی و رشد روز افزون جمعیت و نهایتا ساخت و سازهای بدون برنامه و تغییرات زیاد در ساختار فضایی شهر بوده است. لذا،‏ هدف اصلی این مطالعه تحلیل تناسب زمین برای کاربری توسعه شهری در استان تهران با استفاده از رویکرد نظام مند و یکپارچه بوم شناختی-اقتصادی-اجتماعی می باشد. روش مورد استفاده و مدل ارایه شده در این تحقیق،‏ می تواند به عنوان یکی از تلاش های نوین در مطالعات تحلیل تناسب زمین و همچنین به عنوان نمونه ای جهت دستیابی به توسعه پایدار شهری و ساماندهی توسعه فیزیکی در ایران،‏ محسوب گردد. در این مطالعه،‏ با استفاده از روش ترکیب خطی وزن دار و در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی،‏ تناسب زمین برای توسعه شهری بر پایه 15 معیار مختلف مشتمل بر ویژگی های بوم شناختی- اقتصادی- اجتماعی محاسبه شده است. برای وزن دهی معیارها از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و به منظور دستیابی به توافق جمعی در این فرایند،‏ از نظرات ده کارشناس بهره گرفته شده است. نهایتا،‏ نقشه تناسب زمین که نشان دهنده نواحی اولویت دار و مناسب برای توسعه شهری است،‏ ارایه شده است. این نواحی شامل شش پهنه با وسعت و تناسب مناسب در قسمت های جنوبی استان می باشد که می تواند مورد استفاده برنامه ریزان شهری و تصمیم گیرندگان فضایی قرار گیرد. نتایج این تحقیق به دلیل نظام مندی و ویژگی تکرارپذیر خود می تواند زمینه ای برای تعامل سازنده میان بازیگران اصلی صحنه توسعه شهری و دستیابی به توافق جمعی فراهم آورد.

کلید واژه: استان تهران، توسعه شهری، توان محیط زیست، ارزیابی چند معیاره، ترکیب خطی وزن دار، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ،سامانه اطلاعات جغرافیایی

منبع : مجله محیط زیست طبیعی (منابع طبیعی ایران) پاییز 1391; 65(3):379-392.

دانلود فایل PDF این متن در ادامه مطلب

تدوین برنامه مدیریت استراتژیک جمعیت های گرگ (Canis lupus) در استان همدان با رویکرد کاهش تعارضات بین انسان و گرگ

چکیده :

نیاز حیات وحش به زیستگاه جهت برآوردن نیازهای حیاتی (آب،‏ غذا،‏ پناه و مکان تولیدمثل) از یک سو و نیاز انسان به اراضی طبیعی بیشتر جهت توسعه فعالیت های کشاورزی،‏ صنعتی و مسکونی از سوی دیگر،‏ منجر به بروز تعارضاتی میان انسان و حیات وحش شده است. وقوع حملات متعدد گرگ به انسان و دام در استان همدان یکی از نمونه های بارز این تعارض بشمار می آید. برای رفع این تعارضات تدوین و اجرای برخی استراتژی های سازگار با شرایط اقتصادی-اجتماعی منطقه می‌تواند راه حل مؤثری برای مدیریت محیط زیستی منطقه تلقی گردد. در این پژوهش نقاط قوت و ضعف موجود در منطقه و نیز فرصت‌ها و تهدیداتی که گونه با آنها مواجه است و یا درآینده با آنها مواجه خواهد شد،‏ شناسایی و برای تدوین یک استراتژی مدیریتی کارآمد بکار گرفته شد. سپس ازطریق دسته بندی،‏ وزن گذاری و تجزیه و تحلیل عوامل ضعف و قوت و نیز فرصت و تهدید موجود،‏ با استفاده از ماتریس SWOT،‏ استراتژی های مناسب تدوین شد. در نهایت با استفاده از ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)‎ و با توجه به نتایج به دست آمده،‏ سه استراتژی اطلاع رسانی،‏ آگاه سازی و فرهنگسازی جوامع بومی،‏ حمایت از محیط بانان و نیز تجهیز پاسگاه های موجود و انجام گشت زنی های مداوم و پیگیر محیط بانان در سطح منطقه و نیز مشارکت اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان با سازمان های مربوطه به عنوان مهمترین استراتژی ها در جهت تهیه و تدوین طرح مدیریت اراضی استان،‏ پیشنهاد می‌شود.

پی نوشت  :

منبع این اثر ارزشمند : پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران

نویسندگان مقاله :

محسن احمدی - محمد کابلی - جلیل ایمانی هرسینی - رسول خسروی شریف آبادی - مهدی الماسی

نظرات ارزشمن شما چه انتقاغد ، راهنمایی ، راهگشایی و.... در هر چه بهتر شدن این وب کوک خواهد کرد .

با عرض پوزش از دست اندرکاران این کار ارزشمند علمی هیچ عمدی در آوردن اسامی و حتی منبع این اثر نبوده و در نهایت عذر خواهی می کنم .

بررسی اثرات محیط زیستی گردشگری بر جنگل نمک آبرود با کاربرد مدل تخریب

یزدیان فرشاد,فقیه نصیری لیلا ,کیاپاشا خدیجه

چکیده

ین مطالعه به منظور بررسی شدت تخریب ناشی از فعالیت های گردشگری در داخل جنگل نمک آبرود و با استفاده از مدل تخریب انجام شد. در مرکز تجمع گردشگران واقع در ایستگاه خط یک تله کابین در بالای قله، منطقه ای به مساحت 10 هکتار به عنوان واحد محیط زیستی مورد بررسی قرار گرفت و سپس در چهار جهت اصلی و چهار جهت فرعی نوارهایی به عرض ده متر برداشت شد و آماربرداری صد در صد انجام پذیرفت. درون نوارها با استفاده از نقشه های فیزیوگرافی، خاک شناسی، هیدرولوژیکی و پوشش گیاهی، آسیب پذیری بوم شناختی محاسبه و طبقه بندی شد، سپس با استفاده از نقشه های توپوگرافی، مشاهده های میدانی و نظر کارشناسان، هشت نشانزد تخریب در منطقه شناسایی و تعیین شد. با استفاده از فرمول تخریب، ضریب تخریب محاسبه و منطقه مورد بررسی به دو قسمت نیازمند بازسازی و نیازمند اقدامات حفاظتی طبقه بندی شد.

کلید واژه: مدل تخریب، گردشگری، نمک آبرود، واحد محیط زیستی

دریافت فایل PDF متن کامل مقاله در ادامه مطلب

محمد پناهنده

عضو هیأت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی

جلبکهای سبز- آبی، سموم تولیدی و مخاطرات ناشی از حضور آنها در منابع آب

 ادریس بذرافشان¹،  رامین نبی زاده²  ، محمد علی ززولی³ 

1- عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ودانشجوی مقطع دکتری بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی تهران

  ed_bazrafshan@yahoo.com

   2- عضو هیأت علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهرا

   3- عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و دانشجوی مقطع دکتری بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی تهران

چکیده

جلبکهای سبز- آبی که سیانوباکتر نیز نامیده می شوند، اعضاء معمول پلانکتونهای آبهای دریایی، لب شور و آب شیرین در سرتاسر دنیا هستند. سیانوباکترها ساختار ساده ای در سطح سلولی دارند و فاقد یک هسته حقیقی اند و در کنار باکتریها در زمره پروکاریوتها قرار می گیرند.

سیانوباکترها همچنین دارای ساختار فتوسنتتیک اند که آنها را قادر به انجام فرایند فتوسنتز همانند جلبکها و گیاهان عالی تر می نماید، اما در عین حال این دسته فاقد کلروپلاست هستند. توکسین های سیانوباکتریایی سموم طبیعی تولیدی ذخیره شده در سلولهای گونه های معین سیانوباکترهاست.

هپاتوتوکسین ها، نوروتوکسین ها، درماتوتوکسین ها و لیپوپلی ساکاریدها از جمله مهمترین سموم تولیدی توسط سیانوباکترها محسوب می شوند. انسانها هم به طریق شغلی و هم تفریحی می توانند در معرض تماس گوارشی، پوستی، استنشاقی و مصرف مکملهای غذایی سیانوباکتریایی قرار گیرند.گزارشهایی در باره  بیماریزایی و مرگ و میر در حیوانات خانگی از طریق آشامیدن آب آلوده به این سموم وجود دارد.

از طرفی ارتباطی نیز بین سرطان کبد و سایر عوارض آن و آشامیدن آبهای سطحی آلوده به این سموم در انسان وجود دارد. با توجه به اهمیت سموم سیانوباکتریایی در محیطهای آبی در این مقاله به بررسی منابع و شرایط تولید آنها، اثرات بهداشتی ، روشهای ممانعت از تولید و روشهای حذف آنها خواهیم پرداخت.